Archive for April, 2010

Η Μόσχα, σε εικόνες!

Monday, April 26th, 2010

Από την παρουσίαση του βιβλίου μου “Ρόδος 1306-1522, μια Ιστορία”

Με τον Παύλο Αρζουμανίδη

Στην εκκλησία

Στο Μετρό, με ένα φίλο που έχει υπέροχο γούστο στα καπέλα!!!

Στη Μόσχα, με τον Βαγγέλη Παυλίδη

Saturday, April 24th, 2010

ΝΥΧΤΕΣ – ΚΑΙ ΜΕΡΕΣ – ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ

 

Πρωτοπάτησα στη Μόσχα το 1978, στο δρόμο για την Κούβα. Ήταν τότε ο μόνος τρόπος να πετάξει κανείς στη χώρα του Φιδέλ και του Τσε. Τα μέλη της Ελληνικής αποστολής στο 11ο Παγκόσμιο Φεστιβαλ Νεολαίας στριμωχτήκαμε εκείνο το βράδυ σε κάποιο σχολικό ξενώνα και πρωί πρωί την άλλη μέρα δρόμο μ’ ένα αρχαίο Tupolev για την Αβάνα.

Τί είδα τότε απο τη Μόσχα; Τίποτα, μα έχω ακόμα για ενθύμιο τη σφραγίδα του ελέγχου στο παλιό διαβατήριό μου. Το φιλάω μαζί με την Κουβάνικη άδεια (DELEGADO ARTISTA, γράφει), έτσι… για να θυμάμαι τις μέρες που θέλαμε ν’ αλλάξουμε τον κόσμο.
Ξαναβρέθηκα στη Μόσχα πριν ένα περίπου μήνα. Το αεροδρόμιο πολύ πιο σύγχρονο αλλά το ίδιο ατέλειωτες οι ουρές στον έλεγχο διαβατηρίων. Το ίδιο αγέλαστοι και συνοφρυωμένοι οι αστυνομικοί. Περισσότερα -πολύ περισσότερα- τα μαγαζιά με τα παρφούμ και τα πατσουλιά. Περισσότερα και τα μέτρα ασφαλείας: Βγάλε τα παπούτσια και τη ζώνη. ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΠΕΛΟ, παρακαλώ! Πέρασε απο το Body Scanner (πώς λέγεται Ελληνικά, “Σαρωτής Σώματος”;)
Η ιστορία ξεκίνησε πέρσι με πρωτοβουλία δυο Ρώσων συγγραφέων, της
Elena Chernikova και του Yuri Nechiporenko που φιλοξενήθηκαν στο Διεθνές Κέντρο Μεταφραστών, εδώ στη Ρόδο. Το βιβλίο μου “Ρόδος 1306-1522, μια Ιστορία” είχε πρόσφατα εκδοθεί και στα Ρώσικα. Έρριξαν την ιδέα. Γιατί δεν κάνουμε μια παρουσίαση του βιβλίου στη Μόσχα; Γιατί όχι; Κι έτσι, νάμαστε στη Μόσχα η Noomi, η Φαίδρα η Μαλανδρή που μετάφρασε το βιβλίο, ο Νίκος ο Κασέρης – ο “Εκδότης” μου- κι εγώ.
Με ανάλογο πληθυσμό αλλά χωρίς το ύψος της Νέας Υόρκης, η Μόσχα απλώνεται σε μια τεράστια έκταση που τη διασχίζει ο παγωμένος τον χειμώνα Νέβας. Σκόρπια ξεπετάγονται εδώ κι εκεί τεράστια χτήρια στέλνοντας στα ουράνια το Κόκκινο Αστέρι, που καμαρώνει στην κορυφή της σαν οβελίσκος κατάληξή τους. Δείγματα της αισθητικής του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, ογκώδη μνημεία στην ισχύ της Σοβιετικής Ένωσης, μιας ισχύος που τώρα πια υπάρχει μόνο σαν καρικατούρα στους τέσσερεις Λένιν που μπόρεσα να μετρήσω στην Ερυθρά Πλατεία και που για λίγα ρούβλια σηκώνουν τη γροθιά και δέχονται να φωτογραφηθούν μαζί σου.
Χαμηλότερα, πιο κοντά στ’ ανθρώπινα μέτρα, τα νεοκλασσικά της προ-επαναστατικής εποχής στολίζουν το κέντρο της Μόσχας. Χωρίς να μειώνεται απο το περιστασιακό McDonald’s διάχυτη είναι παντού η αίσθηση και το άρωμα του πολιτισμού, της “κουλτούρας”. Η πόλη είναι σπαρμένη με αγάλματα και μνημεία όχι μόνο του Μάρξ και του Λένιν, όπως θα περίμενε κανείς, μα και του Τσέχωφ, του Ντοστογιέφσκι, του Γκόγκολ, του Πούσκιν, του Τολστόι, του Τσαϊκόφσκι και των άλλων γιγάντων του Ρώσσικού πολιτισμού. Σε κάθε γωνιά – έτσι τουλάχιστον νομίζει κανείς – υπάρχει και κάποιο πολιτιστικό ίδρυμα: μια βιβλιοθήκη, μια Όπερα, ένα θέατρο, μια αίθουσα συναυλιών, ένα Μουσείο. Πανέμορφες κι οι εκκλησίες, καλοσυντηρημένες και εντυπωσιακές, με εικόνες και τοιχογραφίες ανυπολόγιστης καλλιτεχνικής αξίας που επιβίωσαν του Κομμουνισμού ο οποίος τις σεβάστηκε και τις ανέδειξε ως έργα τέχνης, ως πολιτιστική κληρονομιά του Ρώσικου λαού. Στοιχεία όλ’ αυτά που κάνουν τη Μόσχα όχι απλά και μόνο πρωτεύουσα μιας παγκόσμιας οικονομικής και στρατιωτικής υπερδύναμης μα και μια μητρόπολη του πνεύματος και του πολιτισμού .
Εντύπωση προκαλεί η εκτίμηση των Ρώσων προς τους καλλιτέχνες χαραχτηριστικό, πιστεύω, του πόσο βαθειές είναι οι ρίζες του Ρώσικου πολιτισμού. Θα μπορούσε να πεί κανείς πως οι διανοούμενοι και οι καλλιτέχνες αποτελούν “προνομιούχα” τάξη, τουλάχιστον σ’ ό,τι αφορά στην αναγνώριση που απολαμβάνουν απο την κοινωνία. Πήρα μια γεύση στις δυο παρουσιάσεις του βιβλίου μου- μια στο Κέντρο Λογοτεχνών τηε Μόσχας κι άλλη μια που οργάνωσε το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού. Έγιναν μπροστά σ’ ένα κοινό ενήμερο που ενδιαφερόταν να δεί, ν’ ακούσει, να ρωτήσει και να μάθει, χωρις ψωροπερηφάνιες, ανταγωνιστικότητα και ψηλά σηκωμένες μύτες.
Η σύγκριση με τα καθ’ ημάς είναι αναπόφευκτη. Στάθηκε αδύνατο να καταλάβουν οι συνομιλητές μου πως στην Ελλάδα η λέξη “κουλτουριάρης” – άνθρωπος δηλαδή καλλιεργημένος – είναι βρυσιά ή, στην καλλίτερη περίπτωση, επίθετο που εκτοξεύεται ειρωνικά σε όποιον π.χ. δεν ασχολείται με το “λάιφ στάιλ”, τα SUV και την υποκουλτούρα των πρωινάδικων.
Στα πλαίσια αυτά είναι σκόπιμο νομίζω να σημειωθεί ο φιλελληνισμός των Ρώσων. Δεν μιλάω για κάποια συμπαράσταση στα οικονομικά προβλήματα ή αυτά της εξωτερικής μας πολιτικής. Λέω για την αγάπη προς τον Ελληνικό πολιτισμό -αυτόν των προγόνων μας. Σε μια εποχή που οι έδρες Ελληνικών σπουδών στη Δύση κλείνουν η μια μετά την άλλη, οι Ρώσοι αναγνωρίζουν φωναχτά, σε όλους τους τόνους και τις αποχρώσεις, την ιστορική επίδραση της Ελλάδας πάνω στο δικό τους τρόπο σκέψης. Μάρτυράς μου η νεαρή Σβετλάνα, φοιτήτρια Ελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας, που με χαμόγελο μας ξεναγούσε στη γλώσσα μας και που δεν έχανε ευκαιρία να εκδηλώσει την αγάπη της για κάθε τι Ελληνικό. “Θα πώ στους φίλους μου να πάμε όλοι στην Ελλάδα. Να βοηθήσουμε τώρα που υπάρχει κρίση!” Σ’ ευχαριστούμε, καλή Σβετλάνα. Τώρα μόνη λύση για μας είναι το ΔΝΤ, μα εσύ κι οι φίλοι σου θα είσαστε πάντα καλοδεχούμενοι.
Συγκινητική και πολύ ενδιαφέρουσα ήταν και η επαφή με μέλη της Ελληνικής διασποράς που στη Μόσχα αριθμεί κοντά τριάντα χιλιάδες, όπως μου είπαν. Με τα μάτια πάντα στραμένα στη Μητρόπολη, παρακολουθούν με ενδιαφέρον όσα εδώ συμβαίνουν. Και, σαν όλους τους Ελληνες τους σκόρπιους εδώ κι εκεί στον κόσμο, ζούν πάντα με την ελπίδα πως μια μέρα -αν… και εφ’όσον… χιλιάδες αν- θα μπορέσουν να επιστρέψουν στη γη των προγόνων. Ελληνες με “Ε” κεφαλαίο, που εγκαταστάθηκαν στη Ρωσία πριν γεννιές ολόκληρες κι άλλοι που έφυγαν διωγμένοι απο την Οθωμανική Αυτοκρατορία κι άλλοι πάλι που κατέφυγαν εκεί την εποχή του εμφύλιου. Με τα έντυπά τους και τις οργανώσεις τους, δραστήρια και χρήσιμα μέλη της κοινωνίας. Η Δώρα Γιαννίτση, Διευθύντρια του Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού, ο ηθοποιός και τραγουδιστής Ευκλίδης Κιουρτζίδης, ο ζωγράφος Λεωνίδας Κανδελάρης, ο Διευθυντής του Κέντρου Εθνοτήτων της Μόσχας Β. Κατσώνης (ναι, ναι, του Λάμπρου του Κατσώνη) κι άλλοι που ίσως ξεχνώ τώρα… “Θα φροντίσω”, μου λέει ο Παύλος Αρζουμανίδης, ζωγράφος και Ακαδημαϊκός, “να σου οργανώσω μια master class, να μιλήσεις στην έδρα Γελοιογραφίας του Πανεπιστήμιου, θέλεις;”. Στην ΠΟΙΑ; Στην έδρα Γελοιογραφίας, είπες; Υπάρχει τέτοιο πράγμα; “Μα γιατί όχι”, χαμογελάει, “η γελοιογραφία είναι μεγάλη τέχνη”. Ετσι νομίζουν οι Ρώσοι, σκέφτομαι. Μια έκθεση προσπάθησα να διοργανώσω στον τόπο μου κι έφαγα τα μούτρα μου πάνω στην αδιαφορία αυτών που αποφασίζουν. Μα δεν του το είπα.
Γύρισα στη Ρόδο κάνοντας ήδη υπολογισμούς πώς θα πάω πάλι πίσω. Εννιά μέρες δεν έφτασαν παρά μόνο για μια επιφανειακή επαφή με την τεράστια σε πλάτος, ύψος και βάθος πόλη και τον κόσμο της. Μόνο τους σταθμούς του Μετρό για να δεί κανείς (έργο τέχνης ο καθένας ) χρειάζεται μέρες πολλές… άσε που άφησα στη μέση τόσες συζητήσεις με τους καινούριους μου φίλους.

Βαγγέλης Παυλίδης

Cartoonists blog is proudly powered by WordPress
Entries (RSS) and Comments (RSS).